DNA van de leraar
“Iedere bekwame leraar moet een passende bevoegdheid kunnen halen …
en iedere bevoegde leraar moet bekwaam zijn en blijven.”
Project #1: ‘Het DNA van de leraar.’
Op weg naar een heldere, breed gedragen definitie van bekwaamheid.
In het Sectorakkoord VO 2014-2017 spraken de VO-raad en het Ministerie van OCW af dat er vanaf 2017 geen onbevoegde docenten meer voor de klas zouden staan. Desondanks zijn er nog steeds duizenden ervaren docenten die niet over een (volledige) bevoegdheid beschikken voor de vakken die ze geven. Achter deze afspraak zit de wens dat onze kinderen les krijgen van bekwame, vakkundige mensen. Maar zijn bevoegd en bekwaam op dit moment wel hetzelfde? Zijn alle bevoegde leraren bekwaam en zijn alle bekwame leraren bevoegd?
Het motto van DNA van de Leraar is “Iedere bekwame leraar moet een passende bevoegdheid kunnen halen en iedere bevoegde leraar moet bekwaam zijn en blijven.” Om dit voor elkaar te krijgen is een heldere, breed gedragen definitie van bekwaamheid en bevoegdheid essentieel, evenals een gevalideerd, breed gedragen toest-instrumentarium om dit inzichtelijk te maken.
Het team van DNA van de Leraar werkt samen met leraren, schoolleiders, bestuurders, lerarenopleidingen en vertegenwoordigers in de onderwijssector aan kleine en grote projecten om dit voor elkaar te krijgen.
150
docenten hebben zich aangemeld
100
docenten zijn met ons op zoek naar een passend traject
60
van deze docenten willen we dit jaar bemiddelen naar een opleiding
PROJECT #1: ’HET DNA VAN DE LERAAR’
Op weg naar een heldere, breed gedragen definitie van bekwaamheid.
DOEL
In 2014 zijn we gestart met de vraag ‘Wat is het DNA van de leraar?’ met als doel om een eerste aanzet te geven voor een heldere, breed gedragen definitie van een bekwame leraar.
OPZET
In dit eerste project zijn we hierover in gesprek gegaan aan ronde tafels met leraren (in opleiding), schoolleiders en lerarenopleiders. Uitgangspunt bij deze gesprekken waren de praktijkervaringen van de verschillende deelnemers evenals het lopende debat over de bekwaamheidseisen in het licht van de Wet BIO.
VERVOLG
In project #3 ‘Van bekwaam naar bevoegd’ werken we deze kenmerken verder uit in competenties. Daarnaast beschrijven we het perspectief van leerlingen, collega’s en leidinggevenden op deze kenmerken.
We doen dit samen met toets-deskundigen van verschillende HBO en WO lerarenopleidingen om uiteindelijk te komen tot een toets-instrumentarium dat deze competenties inzichtelijk maakt.
OPBRENGSTEN
Uit de rondetafelgesprekken zijn 7 kenmerken naar voren gekomen die een bekwame leraar (tot op zekere hoogte) moet hebben:
VERVOLG
Deze zijn te vertalen in een curriculum dat zich richt op:
PROJECT #2: ’ON(DER)BEVOEGDE LERAREN IN BEELD’
‘Uitzonderingen’ in beeld
AANLEIDING
Veel mensen die on(der)bevoegd voor de klas staan, maar volgens leidinggevenden, collega’s en leerlingen wel (grotendeels) bekwaam zijn, willen graag een passende bevoegdheid halen. In de praktijk krijgt een deel van hen dit echter niet voor elkaar. Na 2017 staan zij illegaal voor de klas, terwijl zij daar hard nodig zijn. Hoe zorgen we er samen voor dat we deze mensen toch behouden voor het onderwijs?
Over die vraag zijn we de afgelopen jaren het gesprek aangegaan met verschillende lerarenopleiders, vertegenwoordigers en beleidsmakers. We namen aan dat de afspraak uit het Sectorakkoord VO 2014-2017 om na 2017 geen onbevoegde leraren meer voor de klas te hebben én het groeiende lerarentekort voldoende urgentie creëerden om de processen rondom het afgeven van bevoegdheden fundamenteel te heroverwegen. Onze insteek was en is om samen met ervaren toets-deskundigen van verschillende lerarenopleidingen een valide, breed gedragen toets-instrumentarium samen te stellen / te ontwikkelen, om reeds (vaak in de praktijk) verworven competenties inzichtelijk te maken. Op basis daarvan kunnen vervolgens echte maatwerk trajecten aangeboden worden.
Het, op deze manier, fundamenteel heroverwegen van het beleid en de processen rondom bevoegdheden bleek voor een deel van de gesprekspartners echter geen optie. Over de redenen hiervoor kunnen we twisten, maar het is duidelijk dat het financieringsbeleid en de aangescherpte regels om ‘gratis uitdelen van diploma’s’ te voorkomen niet helpen. We concludeerden echter ook dat er voor het opleiden van leraren wiskunde en Duits, waarvoor het lerarentekort al zeer nijpend is, wel meer ruimte is. Ook ontdekten we dat bijna alle opleiders bij uitzondering wel degelijk echte maatwerktrajecten ontwikkelen om te zorgen dat bekwame mensen een passende bevoegdheid kunnen halen.
Deze uitzonderingen kwamen aan het licht toen we inzoomden op specifieke gevallen en de obstakels waar zij tegenaan liepen. Omdat wij ervan overtuigd zijn dat er heel veel van deze specifieke gevallen zijn, die we dreigen kwijt te raken, hebben we besloten om hen in beeld te gaan brengen.
DOEL
Door de ‘uitzonderingen’ in beeld te brengen die volgens hun leidinggevenden, collega’s en leerlingen (nagenoeg) bekwaam zijn, maar moeilijk een passende bevoegdheid kunnen halen, verdiepen we de discussie over de processen rondom het afgeven van bevoegdheden.
OPZET
We interviewen ‘uitzonderingen’ uit onze eigen netwerken en plaatsen oproepen om nog meer gevallen te vinden. Op basis van de interviews maken we portretten gemaakt waarin hun situatie en de obstakels waar zij in de praktijk tegenaan lopen inzichtelijk worden gemaakt.
OPBRENGST
VERVOLG
De portretten hebben een belangrijke rol gespeeld in de gesprekken die hebben geleid tot project #3 ‘Van bekwaam naar bevoegd’. In de tussentijd blijven we portretten maken om de discussie verder te voeden. Het staat iedere partij in het veld vrij om deze portretten hiervoor in te zetten.
> Door te klikken op de afbeeldingen hierboven kunt u gemakkelijk de PDF versie downloaden
BLOGS
AGENDA
CONTACT
Vragen of opmerkingen over DNA van de Leraar? Neem hier contact op!
Met het invullen van dit contactformulier ga je akkoord met onze privacyverklaring.
TEAM
Het initiatief DNA van de Leraar is een coöperatie van verschillende mensen, werkend vanuit verschillende organisaties.
Voor het project ‘Van bekwaam naar bevoegd‘ werken we samen met de VO-raad, VSNU, Vereniging Hogescholen en verschillende lerarenopleidingen door heel Nederland.